Muhasebe Sözlüğü
Muhasebe, vergi, finans, bankacılık ve denetim terimlerinin sade ve örnekli açıklamaları. Terimler meslek mensuplarımızca derlenmektedir.
A
A harfi »- Açılış Kaydı Yeni hesap döneminin başında, önceki dönem kapanış bilançosundaki hesapların yeniden açılması için yapılan yev...
- Aktif (Varlık) ★ İşletmenin sahip olduğu ve gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen kaynakların bilançodaki toplamı.
- Aktifleştirme Bir harcamanın doğrudan gider yazılmayıp ilgili varlığın maliyetine eklenmesi.
- Alacak Muhasebede hesabın sağ tarafı; ekonomik anlamda ise işletmenin üçüncü kişilerden olan hakları.
- Amortisman ★ Duran varlıkların maliyet bedelinin, faydalı ömürleri boyunca sistematik olarak gidere dönüştürülmesi.
- Avans Mal veya hizmet teslimi gerçekleşmeden önce yapılan ya da alınan ön ödeme.
B
B harfi »- Ba-Bs Formu Belirlenen tutarı aşan mal ve hizmet alım (Ba) ve satımlarının (Bs) Gelir İdaresine bildirildiği form.
- Bağımsız Denetim Finansal tabloların, denetim standartlarına uygun olarak bağımsız denetçi tarafından incelenip görüş bildirilm...
- Beyanname Vergi matrahının ve hesaplanan verginin mükellef tarafından vergi idaresine yazılı veya elektronik olarak bild...
- Bilanço ★ İşletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını, borçlarını ve özkaynaklarını gösteren temel mali tablo.
- Borç Muhasebede hesabın sol tarafı; ekonomik anlamda ise işletmenin üçüncü kişilere olan yükümlülüğü.
- Brüt Ücret Çalışana ödenecek ücretin vergi ve sigorta kesintileri yapılmadan önceki toplam tutarı.
C
C harfi »- Cari Hesap İşletmenin bir kişi veya kurumla olan borç-alacak ilişkisinin sürekli izlendiği hesap.
- Cari Oran Dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle bulunan likidite oranı.
Ç
Ç harfi »- Çek Bankaya hitaben düzenlenen ve ibrazında belirli bir bedelin ödenmesini emreden kıymetli evrak.
- Çift Taraflı Kayıt ★ Her işlemin en az bir hesabın borcuna, en az bir hesabın alacağına eşit tutarla kaydedilmesi ilkesi.
D
D harfi »- Damga Vergisi Kanuna ekli tabloda sayılan kâğıtlar (sözleşme, makbuz vb.) üzerinden alınan vergi.
- Defter-i Kebir Yevmiye defterindeki kayıtların hesaplara göre sınıflandırılarak aktarıldığı büyük defter.
- Değerleme İktisadi kıymetlerin değerinin, vergi matrahı veya finansal raporlama amacıyla takdir edilmesi.
- Devreden KDV İndirilecek KDV toplamının hesaplanan KDV'den fazla olması hâlinde sonraki döneme aktarılan tutar.
E
E harfi »- e-Defter Yasal defterlerin elektronik ortamda, belirlenen standartlara uygun olarak tutulması ve beratla onaylanması.
- e-Fatura ★ Faturanın elektronik ortamda, standart formatta düzenlenip Gelir İdaresi sistemi üzerinden iletilmesi.
- Enflasyon Muhasebesi Mali tabloların, paranın satın alma gücündeki değişimin etkisinden arındırılarak düzeltilmesi.
- Envanter Dönem sonunda işletmenin varlık ve borçlarının miktar ve değer olarak tespit edilmesi.
F
F harfi »- Faktoring İşletmenin vadeli alacaklarını bir faktoring şirketine devrederek finansman sağlaması.
- Fatura Satılan mal veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı gösteren ticari belge.
- Finansal Kiralama (Leasing) Bir varlığın mülkiyetine ilişkin risk ve yararların kiracıya devredildiği kiralama işlemi.
G
G harfi »- Gecikme Zammı Vadesinde ödenmeyen amme alacaklarına, vade tarihinden itibaren her ay için uygulanan zam.
- Geçici Vergi Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari dönem kazançları üzerinden üçer aylık dönemler halinde ödediği...
- Gelir Tablosu İşletmenin belirli bir dönemdeki gelir, gider ve dönem kâr/zararını gösteren mali tablo.
- Gelir Vergisi Gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratların safi tutarı üzerinden alınan vergi.
- Gider Pusulası Vergiden muaf esnaf veya fatura düzenleme zorunluluğu olmayan kişilerden yapılan alımlarda alıcının düzenlediğ...
H
H harfi »- Hasılat İşletmenin esas faaliyetleri kapsamında mal ve hizmet satışından elde ettiği gelir.
- Hesap Planı Muhasebede kullanılacak hesapların kod ve adlarıyla sistematik olarak sıralandığı liste.
İ
İ harfi »- İhtiyat İlkesi Muhasebede olası gelirler için temkinli, olası giderler ve zararlar için dikkatli davranılmasını öngören ilke.
- İndirilecek KDV Mal ve hizmet alımlarında ödenen ve hesaplanan KDV'den indirilebilecek katma değer vergisi.
- İşletme Hesabı Esası Belirli hadleri aşmayan mükelleflerin işletme defteri tutarak kazanç tespit ettiği yöntem.
K
K harfi »- Kapanış Kaydı Dönem sonunda bilanço hesaplarının kapatılması için yapılan, açılış kaydının tersi niteliğindeki yevmiye kaydı...
- Karşılık Tutarı veya zamanı kesin olmayan yükümlülükler ya da değer kayıpları için ayrılan tutar.
- KDV (Katma Değer Vergisi) ★ Mal ve hizmet teslimlerinin her aşamasında yaratılan katma değer üzerinden alınan dolaylı vergi.
- KDV Tevkifatı KDV'nin tamamının veya bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından beyan edilerek ödenmesi.
- Kıdem Tazminatı Belirli koşullarla iş sözleşmesi sona eren işçiye, çalıştığı her tam yıl için ödenen tazminat.
- Kur Farkı Dövizli varlık ve borçların farklı tarihlerdeki kurlarla değerlenmesinden doğan fark.
- Kurumlar Vergisi Sermaye şirketleri, kooperatifler ve diğer kurumların kazançları üzerinden alınan vergi.
L
L harfi »- Likidite Bir varlığın hızlı ve değer kaybı olmadan nakde dönüştürülebilme kabiliyeti; işletmenin kısa vadeli ödeme gücü...
M
M harfi »- Mahsup Karşılıklı borç ve alacakların birbirinden düşülmesi; muhasebede nakit hareketi içermeyen kayıt.
- Mali Tablolar İşletmenin finansal durumunu ve performansını gösteren bilanço, gelir tablosu ve diğer tablolar.
- Maliyet Bedeli Bir iktisadi kıymetin iktisabı veya değerinin artırılması için yapılan ödemelerle bunlara ilişkin giderlerin t...
- Matrah Vergi oranının uygulandığı, verginin hesaplanmasına esas olan değer veya miktar.
- Mizan Belirli bir tarihte tüm hesapların borç-alacak toplamlarını ve bakiyelerini gösteren kontrol tablosu.
- Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Stopaj yoluyla kesilen vergiler ile sigortalı bilgilerinin tek beyannamede bildirildiği beyanname.
N
N harfi »- Nazım Hesaplar Bilanço dışında, işletmenin varlık ve kaynaklarını doğrudan etkilemeyen bilgilerin izlendiği hesaplar.
- Net Ücret Brüt ücretten yasal kesintiler düşüldükten sonra çalışana fiilen ödenen tutar.
Ö
Ö harfi »- Örtülü Sermaye Ortak veya ilişkili kişilerden sağlanan borçların, özkaynağın belirli katını aşan kısmı.
- Özelge Mükellefin talebi üzerine vergi idaresinin belirli bir konudaki görüşünü bildirdiği yazı.
- Özkaynak İşletme varlıklarından borçlar düşüldükten sonra ortaklara kalan pay.
P
P harfi »- Pasif (Kaynak) Bilançoda işletmenin varlıklarının finansman kaynaklarını (borçlar ve özkaynaklar) gösteren taraf.
- Pişmanlık Vergi ziyaına yol açan durumun, idare tarafından tespit edilmeden önce mükellef tarafından bildirilmesi.
R
R harfi »S
S harfi »- Senet Belirli bir tutarın belirli bir vadede ödeneceğini gösteren kıymetli evrak (bono, poliçe).
- Serbest Meslek Makbuzu Serbest meslek erbabının tahsil ettiği ücret için düzenlediği belge.
- Stok Devir Hızı Stokların bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösteren oran.
- Stopaj ★ Verginin, gelir sahibine ödeme yapılırken ödemeyi yapan tarafından kesilip vergi dairesine yatırılması.
Ş
Ş harfi »- Şüpheli Alacak Dava veya icra safhasında bulunan ya da yapılan protestoya rağmen tahsil edilemeyen alacak.
T
T harfi »- Tahakkuk Bir gelir veya giderin, nakit hareketinden bağımsız olarak ait olduğu dönemde kayda alınması.
- Tekdüzen Hesap Planı ★ Türkiye'de işletmelerin uyguladığı, hesap kod ve isimlerini standartlaştıran hesap planı.
- TFRS Türkiye Finansal Raporlama Standartları; uluslararası standartlarla uyumlu raporlama çerçevesi.
- Transfer Fiyatlandırması İlişkili kişiler arasındaki mal ve hizmet alım-satımlarında uygulanan fiyatların emsallere uygunluğu.
U
U harfi »- Uzlaşma Mükellef ile vergi idaresi arasında, tarhiyat ve cezalar üzerinde anlaşma sağlanması yolu.
V
V harfi »- Vergi Ziyaı Vergilendirmeye ilişkin ödevlerin zamanında yerine getirilmemesi sonucu verginin eksik tahakkuk etmesi.
Y
Y harfi »- Yansıtma Hesapları Tekdüzen hesap planında 7/A seçeneğinde gider hesaplarının gelir tablosu hesaplarına aktarıldığı hesaplar.
- Yeniden Değerleme Duran varlıkların ve amortismanlarının belirlenen oranla güncellenmesi.
- Yevmiye Defteri İşlemlerin tarih sırasıyla ve madde madde kaydedildiği yasal defter.
Z
Z harfi »- Zamanaşımı Verginin, belirli bir sürenin geçmesiyle tarh veya tahsil edilememesi.